<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="TX03n0002">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Corpus of Venerable Tai Xu's Buddhist Studies, Electronic version, No. 2 第二編　五乘共學</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">太虛大師全書數位版, No. 2 第二編　五乘共學</title>
			<author>民國 釋太虛著</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>TaiXu</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.shin</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>22卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">TX</idno>.<idno type="vol">3</idno>.<idno type="no">2</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-02-25 09:56:44 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Corpus of Venerable Tai Xu's Buddhist Studies</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">太虛大師全書</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">第二編　五乘共學</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Text as provided by Yin-Shun Cultural and Educational Foundation</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">印順文敎基金會提供</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【太虛】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2021-07-22">
			<name>Ray Chou 周邦信</name>Created initial TEI XML P5a version with bm2p5a.py
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="TX" xml:id="TX03.0002.a001a" n="a001a"/>
<lb ed="TX" n="a001a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">敎釋</cb:mulu><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">佛說十善業道經講要</cb:mulu><head>佛說十善業道經講要</head>
<lb ed="TX" n="a001a02"/><byline cb:type="other">⸺二十一年七月在漢口佛敎正信會講⸺</byline>
<lb ed="TX" n="a001a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">科分</cb:mulu><list rend="no-marker"><item xml:id="itemTX03pa001a0301">懸論
<lb ed="TX" n="a001a04"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemTX03pa001a0401">一　契理與應機
<lb ed="TX" n="a001a05"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemTX03pa001a0501">甲　契理之實義</item>
<lb ed="TX" n="a001a06"/><item xml:id="itemTX03pa001a0601">乙　應機之對治</item></list></item>
<lb ed="TX" n="a001a07"/><item xml:id="itemTX03pa001a0701">二　經題與譯題
<lb ed="TX" n="a001a08"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemTX03pa001a0801">甲　釋經題</item>
<lb ed="TX" n="a001a09"/><item xml:id="itemTX03pa001a0901">乙　釋譯題</item></list></item></list></item>
<lb ed="TX" n="a001a10"/><item xml:id="itemTX03pa001a1001">釋經
<lb ed="TX" n="a001a11"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemTX03pa001a1101">甲一　證信</item>
<lb ed="TX" n="a001a12"/><item xml:id="itemTX03pa001a1201">甲二　正說
<lb ed="TX" n="a001a13"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemTX03pa001a1301">乙一　明世出世業果
<lb ed="TX" n="a001a14"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemTX03pa001a1401">丙一　就因明果</item>
<lb ed="TX" n="a001a15"/><item xml:id="itemTX03pa001a1501">丙二　卽果明因</item>
<lb ed="TX" n="a001a16"/><item xml:id="itemTX03pa001a1601">丙三　擧因相明
<lb ed="TX" n="a001a17"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemTX03pa001a1701">丁一　觀心無主</item>
<lb ed="TX" n="a001a18"/><item xml:id="itemTX03pa001a1801">丁二　觀法如幻</item>
<lb ed="TX" n="a001a19"/><item xml:id="itemTX03pa001a1901">丁三　勸應修善</item></list></item>
<lb ed="TX" n="a001a20"/><item xml:id="itemTX03pa001a2001">丙四　擧果相證
<pb ed="TX" xml:id="TX03.0002.a002a" n="a002a"/>
<lb ed="TX" n="a002a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemTX03pa002a0101">丁一　以佛果證</item>
<lb ed="TX" n="a002a02"/><item xml:id="itemTX03pa002a0201">丁二　以菩薩證</item>
<lb ed="TX" n="a002a03"/><item xml:id="itemTX03pa002a0301">丁三　以天龍證</item>
<lb ed="TX" n="a002a04"/><item xml:id="itemTX03pa002a0401">丁四　以海衆證</item></list></item>
<lb ed="TX" n="a002a05"/><item xml:id="itemTX03pa002a0501">丙五　結勸修學</item></list></item>
<lb ed="TX" n="a002a06"/><item xml:id="itemTX03pa002a0601">乙二　正明十善業道
<lb ed="TX" n="a002a07"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemTX03pa002a0701">丙一　顯善法用</item>
<lb ed="TX" n="a002a08"/><item xml:id="itemTX03pa002a0801">丙二　釋善法名</item>
<lb ed="TX" n="a002a09"/><item xml:id="itemTX03pa002a0901">丙三　出善法相</item></list></item>
<lb ed="TX" n="a002a10"/><item xml:id="itemTX03pa002a1001">乙三　明十善業功德
<lb ed="TX" n="a002a11"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemTX03pa002a1101">丙一　明離殺生功德</item>
<lb ed="TX" n="a002a12"/><item xml:id="itemTX03pa002a1201">丙二　明離偷盜功德</item>
<lb ed="TX" n="a002a13"/><item xml:id="itemTX03pa002a1301">丙三　明離邪行功德</item>
<lb ed="TX" n="a002a14"/><item xml:id="itemTX03pa002a1401">丙四　明離妄語功德</item>
<lb ed="TX" n="a002a15"/><item xml:id="itemTX03pa002a1501">丙五　明離兩舌功德</item>
<lb ed="TX" n="a002a16"/><item xml:id="itemTX03pa002a1601">丙六　明離惡口功德</item>
<lb ed="TX" n="a002a17"/><item xml:id="itemTX03pa002a1701">丙七　明離綺語功德</item>
<lb ed="TX" n="a002a18"/><item xml:id="itemTX03pa002a1801">丙八　明離貪欲功德</item>
<lb ed="TX" n="a002a19"/><item xml:id="itemTX03pa002a1901">丙九　明離瞋恚功德</item>
<lb ed="TX" n="a002a20"/><item xml:id="itemTX03pa002a2001">丙十　明離邪見功德</item></list></item>
<lb ed="TX" n="a002a21"/><item xml:id="itemTX03pa002a2101">乙四　明十善業勝行
<lb ed="TX" n="a002a22"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemTX03pa002a2201">丙一　明六度
<lb ed="TX" n="a002a23"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemTX03pa002a2301">丁一　廣明布施度</item>
<lb ed="TX" n="a002a24"/><item xml:id="itemTX03pa002a2401">丁二　略明餘五度</item></list></item>
<lb ed="TX" n="a002a25"/><item xml:id="itemTX03pa002a2501">丙二　明衆行
<lb ed="TX" n="a002a26"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemTX03pa002a2601">丁一　四無量心</item>
<lb ed="TX" n="a002a27"/><item xml:id="itemTX03pa002a2701">丁二　四攝</item>
<lb ed="TX" n="a002a28"/><item xml:id="itemTX03pa002a2801">丁三　三十七菩提分等</item></list></item>
<lb ed="TX" n="a002a29"/><item xml:id="itemTX03pa002a2901">丙三　結廣</item></list></item>
<lb ed="TX" n="a002a30"/><item xml:id="itemTX03pa002a3001">乙五　明十善業殊勝</item></list></item>
<lb ed="TX" n="a002a31"/><item xml:id="itemTX03pa002a3101">甲三　流通</item></list></item></list></cb:div>
<lb ed="TX" n="a002a32"/>
<pb ed="TX" xml:id="TX03.0002.a003a" n="a003a"/>
<lb ed="TX" n="a003a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">懸論</cb:mulu><head><seg rend="border">懸　論</seg></head>
<lb ed="TX" n="a003a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">一　契理與應機</cb:mulu><head>一　契理與應機</head>
<lb ed="TX" n="a003a03"/><p xml:id="pTX03pa003a0301">今天開講「十善業道經」，在未講本文以前，先講一段經前的懸論。一切經皆謂
<lb ed="TX" n="a003a04"/>之契經：一契理，二契機；一切佛法皆從此原則而建立。一切法的眞理，所謂諸法眞
<lb ed="TX" n="a003a05"/>實性相，乃佛智慧所親證，爲開示未證衆生亦令證入，是爲依契理的原則而說法。在
<lb ed="TX" n="a003a06"/>契機的方面，是依種類根性時節因緣，適合一切衆生的機宜，各令覺悟而說法。具此
<lb ed="TX" n="a003a07"/>二義，方爲契經。現在卽本此二義，而說明此經之大義。</p>
<lb ed="TX" n="a003a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="5">甲　契理之實義</cb:mulu><head>甲　契理之實義</head>
<lb ed="TX" n="a003a09"/><p xml:id="pTX03pa003a0901">契理之實義者，謂契合諸法性相的眞理之實義。此契合眞理之實相，不以時間而
<lb ed="TX" n="a003a10"/>變更，不以地域而遷異，無論在何時何地何類中都是如此的。說明此十善業道經契理
<pb ed="TX" xml:id="TX03.0002.a004a" n="a004a"/>
<lb ed="TX" n="a004a01"/>之實義，今分三段來講。</p>
<lb ed="TX" n="a004a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="6">１　十善業爲世出世善行之大宗</cb:mulu><head>１　十善業爲世出世善行之大宗</head><p xml:id="pTX03pa004a0214" cb:place="inline">「業」卽行爲的意思。十善業者，謂身業有三；
<lb ed="TX" n="a004a03"/>卽：不殺，不盜，不淫。語業有四；卽：不妄語，不兩舌，不惡口，不綺語。意業有
<lb ed="TX" n="a004a04"/>三；卽：不貪欲，不瞋恚，不邪見。合身、語、意、共成十種。反之卽是十惡。業並
<lb ed="TX" n="a004a05"/>不一定不好，須視其性而定。內心動機是善的而行出來也是利益衆生的，卽是善業；
<lb ed="TX" n="a004a06"/>動機是惡的而行出來也是損惱衆生的，卽是惡業。且此身三，語四，意三的善與不善
<lb ed="TX" n="a004a07"/>，又須以其未來結果而定。又此十善不僅是世間的善行，佛經上無不講到，所以此十
<lb ed="TX" n="a004a08"/>善，爲一切世出世善行的大總持⸺卽大陀羅尼。世間由此善行得到人天的好果（天
<lb ed="TX" n="a004a09"/>卽在人以上的世界衆生）也是行十善而得成的。所以人天的福報，都是由十善業所成
<lb ed="TX" n="a004a10"/>。平常所謂人類的道德行爲，在佛法卽是不殺不盜等五戒；但生天則須具足十善的道
<lb ed="TX" n="a004a11"/>德行爲。在欲界天以上更有色、無色界天，生此天須修四禪八定，然亦是意善業上更
<lb ed="TX" n="a004a12"/>加深一層禪定功夫而已。至於超出三界的出世業，則成三乘的聲聞、緣覺、菩薩菩提
<pb ed="TX" xml:id="TX03.0002.a005a" n="a005a"/>
<lb ed="TX" n="a005a01"/>果，亦無不以此十善業爲根本而得成就的。所以大乘戒法，皆十善行攝。由戒生定，
<lb ed="TX" n="a005a02"/>因定發慧。菩薩位中第二離垢地，卽由十善成業：由戒增上成定，卽深修十善，將身
<lb ed="TX" n="a005a03"/>語意惡業之極細者亦究竟斷除，定心不散亂而得安，卽成十善行深進一層功夫。至於
<lb ed="TX" n="a005a04"/>由定成慧，則是最後將無明邪見打破，無漏智慧發生，此卽十善業的究竟道。所以三
<lb ed="TX" n="a005a05"/>乘淸淨的出世業果，也是包括在十善業內的。此爲十善業道決定如此的眞實理趣之一
<lb ed="TX" n="a005a06"/>。</p></cb:div>
<lb ed="TX" n="a005a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="6">２　十善業爲造成人間天國之正因</cb:mulu><head>２　十善業爲造成人間天國之正因</head><p xml:id="pTX03pa005a0715" cb:place="inline">到人間樂國最切實的路徑，是十善業道。若欲
<lb ed="TX" n="a005a08"/>達人類安穩快樂之目的，卽在奉行不殺不盜等十善。如能實行此十善業，無有不得成
<lb ed="TX" n="a005a09"/>就的。現在世界相殺相鬥，皆因肆行十惡，不行十善。假使人人皆能行十善，立可成
<lb ed="TX" n="a005a10"/>爲<name role="" type="person">安樂世界</name>。所以現今人類的痛苦，皆由於不行善業，因此由個人而社會而國家而世
<lb ed="TX" n="a005a11"/>界成爲一個痛苦的苦海。但世界上凡有思想的人，無論是宗敎家，或各種學問家，都
<lb ed="TX" n="a005a12"/>希望搆成相親相善之<name role="" type="person">安樂世界</name>；只要能行十善業，則古今聖賢理想中的天國⸺若中
<pb ed="TX" xml:id="TX03.0002.a006a" n="a006a"/>
<lb ed="TX" n="a006a01"/>國所謂的大同之世，和西洋人理想的黃金世界，皆不難實現；只要將十惡業改成十善
<lb ed="TX" n="a006a02"/>的行爲，卽可轉五濁惡世成淸淨的樂國。這實是今日世界人類刻不容緩的要求。廬山
<lb ed="TX" n="a006a03"/>慧遠大師，謂十善業，若能從一家一鄕推行到一國，立可成爲「風和俗美，刑措政淸
<lb ed="TX" n="a006a04"/>」的淸淨國家。這是一條定律：無論何時，若要想成安樂的世界，是必須由此坦途而
<lb ed="TX" n="a006a05"/>進行的。佛說四大洲中的<name role="" type="person">北俱盧洲</name>人，自在福樂，卽是行十善業的結果。又說轉輪聖
<lb ed="TX" n="a006a06"/>王出世，四海淸平，天下安樂，人人皆行十善，亦足證此理也。</p></cb:div>
<lb ed="TX" n="a006a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="6">３　十善業爲涅槃菩提根本</cb:mulu><head>３　十善業爲涅槃菩提根本</head><p xml:id="pTX03pa006a0712" cb:place="inline">三乘的涅槃菩提二轉依果，都是以十善業爲根本的。
<lb ed="TX" n="a006a08"/>以十善業能制止惡的行爲，將一切不善的對治究竟，卽解脫一切生死，證得大涅槃果
<lb ed="TX" n="a006a09"/>。此卽爲十惡業果的斷盡，而十善功德發達到圓滿。復能將十善普利世間一切衆生，
<lb ed="TX" n="a006a10"/>卽得成大菩提果。此亦是一種定律：沒有不圓滿十善業，而能得三乘果的。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="TX" n="a006a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="5">乙　應機之對治</cb:mulu><head>乙　應機之對治</head>
<lb ed="TX" n="a006a12"/><p xml:id="pTX03pa006a1201">佛在當時說法，皆因衆生根機適宜而說的。現在講十善業道經，也是應機對治，
<pb ed="TX" xml:id="TX03.0002.a007a" n="a007a"/>
<lb ed="TX" n="a007a01"/>以期挽救現在世界的衆苦迫惱。因爲若要將衆苦迫惱轉爲安穩快樂，非行十善業不可
<lb ed="TX" n="a007a02"/>。此亦分爲三段來講：</p>
<lb ed="TX" n="a007a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="6">１　對治鶩外忘己而修已</cb:mulu><head>１　對治鶩外忘己而修已</head><p xml:id="pTX03pa007a0311" cb:place="inline">現在世界皆在不景氣中，而中國又因天災國難紛至沓來
<lb ed="TX" n="a007a04"/>，大多數人皆在水深火熱的痛苦中。挽救的方法，唯在切實的奉行十善業，不要怨天
<lb ed="TX" n="a007a05"/>尤人，也不要向外馳求。責任是在自己的：不得將責任推之環境，或卸於他人，或怨
<lb ed="TX" n="a007a06"/>社會制度不良，或尤物質條件不備；不求諸己，專望之外，假使世界上人人全是這樣
<lb ed="TX" n="a007a07"/>，世界將沒有一人來負責了。設使有人來負責，而自己又不願意容受，這種病實是無
<lb ed="TX" n="a007a08"/>法挽救的！還有一種不求之於人於物，而求之上帝與鬼神或佛菩薩的，不知佛法的眞
<lb ed="TX" n="a007a09"/>正意義，在各人明了法爾因果之理而反求諸己。如佛在世時，佛之堂弟阿難，謂佛將
<lb ed="TX" n="a007a10"/>惠我三昧而不修習，卒遭<name role="" type="person">摩登伽女</name>之難。阿難，佛弟子中多聞第一，尙且不能依靠佛
<lb ed="TX" n="a007a11"/>，可知佛法的責任全在自己。若放棄了自己而一味求神求物，要將此世界社會改造過
<lb ed="TX" n="a007a12"/>來，這是決不可能的！若能先將自心的十惡業改成十善行，然後求之於佛，方能有效
<pb ed="TX" xml:id="TX03.0002.a008a" n="a008a"/>
<lb ed="TX" n="a008a01"/>。昔孔子有疾，子路請禱，子曰：「丘之禱久矣」！可見向外求物求神是無用的，要
<lb ed="TX" n="a008a02"/>能修身正己，勸人人奉行十善，乃能挽回世道人心也。</p></cb:div>
<lb ed="TX" n="a008a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="6">２　對治意誇行劣而重行</cb:mulu><head>２　對治意誇行劣而重行</head><p xml:id="pTX03pa008a0311" cb:place="inline">現在的人，意言非常誇大，發出的理論句句皆以爲超賢
<lb ed="TX" n="a008a04"/>越聖；從實際考察他的行爲，不但不能超賢越聖，卽庸言庸行亦何曾能做到！這種誇
<lb ed="TX" n="a008a05"/>大狂的病，成爲現今人類普遍的通行症，所以社會再沒有法子弄好。這種高調愈唱得
<lb ed="TX" n="a008a06"/>高，實行上愈加無力，危險到萬分！孟子論伊尹放太甲之事，謂『有伊尹之志則可，
<lb ed="TX" n="a008a07"/>無伊尹之志則篡也』。但在這裏應加一句：有『伊尹之能則可，無伊尹之能則危矣』
<lb ed="TX" n="a008a08"/>。是故意誇言大而不顧實行，以治世則愈治愈亂，如頭頂千斤石而戲舞，結果鮮有不
<lb ed="TX" n="a008a09"/>弄成石破人傷之危險者。不但治世如此，而學佛亦是如此。例如一般狂禪、狂密，口
<lb ed="TX" n="a008a10"/>頭上談的，誇大而無所忌憚，自謂是佛的大無畏。所謂『口口談空而行在有中』，『
<lb ed="TX" n="a008a11"/>將如來解迴爲己見』。要解除這種猖狂的病，是在切實奉行十善；否則無論技術多大
<lb ed="TX" n="a008a12"/>，見聞多廣，皆是墮三惡道的因子，不能成爲菩薩行也。</p></cb:div>
<pb ed="TX" xml:id="TX03.0002.a009a" n="a009a"/>
<lb ed="TX" n="a009a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="6">３　對治欲高福薄而培福</cb:mulu><head>３　對治欲高福薄而培福</head><p xml:id="pTX03pa009a0111" cb:place="inline">現在的人，大抵心比天高而命薄如紙，不肯自修福德而
<lb ed="TX" n="a009a02"/>時時想把他人壓下去，把自己高擧起來。不改轉此心而平心奉行十善，培修福德，必
<lb ed="TX" n="a009a03"/>將愈加墮落而無從振拔。但心高並非不善，要在能培福德，如佛果的功德以及天龍的
<lb ed="TX" n="a009a04"/>威力等，皆由十善福德而成；否則、單是心高而不去增長善業，培植福德，則終日在
<lb ed="TX" n="a009a05"/>煩惱中出沒，決沒好的結果；甚至非走入自殺的途徑不可！想濟世利人的，尤須培修
<lb ed="TX" n="a009a06"/>福德。昔有一法師講經甚好，而沒有人聽，後來有一聖僧，謂此由汝沒有福緣所致，
<lb ed="TX" n="a009a07"/>以後應多做利人的事。依之而行，後來說法就有人聽了。所以想在世間立大功建大業
<lb ed="TX" n="a009a08"/>的人，必須要多培福德，修習利己利人的十善業行。</p></cb:div></cb:div></cb:div>
<lb ed="TX" n="a009a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">二　經題與譯題</cb:mulu><head>二　經題與譯題</head>
<lb ed="TX" n="a009a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="5">甲　釋經題</cb:mulu><head>甲　釋經題</head>
<lb ed="TX" n="a009a11"/><p xml:id="pTX03pa009a1101">佛書大分三類，所謂經、律、論三藏是也。經卽契經，謂契理契機之經常大法。
<lb ed="TX" n="a009a12"/>經由佛說，故云「佛說」。佛卽覺者，是具足無量福德智慧究竟圓滿同虛空如法界的
<pb ed="TX" xml:id="TX03.0002.a010a" n="a010a"/>
<lb ed="TX" n="a010a01"/>尊稱，而此中專指應生印度的釋迦牟尼而言。釋迦是姓，譯能仁；牟尼是名，譯寂默
<lb ed="TX" n="a010a02"/>。佛爲開示衆生暢悅本願，故說此經。此經名「十善業道」；十善業道的意義，在後
<lb ed="TX" n="a010a03"/>經文上當講。善之義從業上說，業卽行爲，卽道德學倫理學上的行爲，依佛法可謂爲
<lb ed="TX" n="a010a04"/>善行學。業之善者，須在空間上於人於己皆有利益；在時間上通現在未來皆有利益。
<lb ed="TX" n="a010a05"/>若不顧他人或未來的利益，只貪自己眼前相似的利益，卽成爲惡業，以大衆利益爲前
<lb ed="TX" n="a010a06"/>題的利他善業，結果自他俱利；以損惱大衆爲前題的害他惡業，結果自他俱害。善惡
<lb ed="TX" n="a010a07"/>之標準，大略如此。道卽能通之道路。十善業是光明達道，不是十惡業的黑暗險徑。
<lb ed="TX" n="a010a08"/>行於十善業的道路上，最低可成人天樂果，高則可至於三乘聖果，故曰『十善業道』
<lb ed="TX" n="a010a09"/>。</p></cb:div>
<lb ed="TX" n="a010a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="5">乙　釋譯題</cb:mulu><head>乙　釋譯題</head>
<lb ed="TX" n="a010a11"/><p xml:id="pTX03pa010a1101">佛應生在印度，此經是在龍宮中說的。記載的文字是梵文，譯成中文的法師，是
<lb ed="TX" n="a010a12"/>唐時從于闐國來中國的。于闐在現在的新疆省，唐時尙未屬中國版圖。這位遍通三藏
<pb ed="TX" xml:id="TX03.0002.a011a" n="a011a"/>
<lb ed="TX" n="a011a01"/>的法師，名<name role="" type="person">實叉難陀</name>，此是梵語，譯爲賢喜。八十華嚴也是這位法師譯的。此經在唐
<lb ed="TX" n="a011a02"/>時，同本異譯的，更有義淨三藏所譯的：佛說海龍王大乘經。由此知道此經是確有梵
<lb ed="TX" n="a011a03"/>本根據的，有事實歷史的。</p></cb:div></cb:div></cb:div>
<lb ed="TX" n="a011a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">釋經</cb:mulu><head><seg rend="border">釋　經</seg></head>
<lb ed="TX" n="a011a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">甲一　證信</cb:mulu><head>甲一　證信</head>
<lb ed="TX" n="a011a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pTX03pa011a0601">如是我聞：一時佛在<name role="" type="person">娑竭羅龍</name>宮，與八千大比丘衆、三萬二千菩薩摩訶薩俱。</p></cb:div>
<lb ed="TX" n="a011a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pTX03pa011a0701">此一段文，是集錄的人所記本經是何人在何地何時爲何人而說的信史。「如是
<lb ed="TX" n="a011a08"/>」卽指此經。「我聞」之「我」，是和合總體的假名，非我執之我。不言耳聞而言
<lb ed="TX" n="a011a09"/>我聞，是表親聞可信。「一時」卽機敎相契，說聽俱訖之時。不指出一定的年月日
<lb ed="TX" n="a011a10"/>時，因處所不同，彼此曆法有異；而佛說法時而天上，時而人間，時而龍宮異國，
<pb ed="TX" xml:id="TX03.0002.a012a" n="a012a"/>
<lb ed="TX" n="a012a01"/>故不指定月日。佛的意思，在上已釋，此顯說者，本經所記之文卽此佛之所說。龍
<lb ed="TX" n="a012a02"/>宮是說經處所，娑竭羅是梵語，此云鹹海。在大鹽海中，有龍王之宮殿爲龍所居。
<lb ed="TX" n="a012a03"/>佛典之言龍，與通俗所說興雲致雨之龍稍異，佛經中有天龍、空龍、陸龍、海龍，
<lb ed="TX" n="a012a04"/>此鹹海龍卽海龍。世間一般人皆知龍係有神通變化之動物，今之生物學家考察古時
<lb ed="TX" n="a012a05"/>地上之動物，亦謂有龍，且曾有以龍爲世界主人翁的一時代。今阿非利加洲的地上
<lb ed="TX" n="a012a06"/>，猶遺留有活的陸龍，故爲可信。但今世之龍，或在虛空，或在海中，皆人力所不
<lb ed="TX" n="a012a07"/>能到之處，故不與人相交涉。佛在當時所偕同之聲聞大弟子等，皆能有敎無類，隨
<lb ed="TX" n="a012a08"/>類說法，故佛說法之處，有一天上，二人間，三龍宮，四禪定中等別。此經卽在娑
<lb ed="TX" n="a012a09"/>竭羅龍宮所說。而同聽法者，則有八千大比丘衆。比丘此云乞士，以出家比丘律儀
<lb ed="TX" n="a012a10"/>爲法者；但比丘甚多，比中所指大比丘，是佛的常隨衆。同時又有從十方來的三萬
<lb ed="TX" n="a012a11"/>二千大菩薩。有此同聽法衆，足以證信。</p></cb:div></cb:div>
<pb ed="TX" xml:id="TX03.0002.a013a" n="a013a"/>
<lb ed="TX" n="a013a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">甲二　正說</cb:mulu><head>甲二　正說</head>
<lb ed="TX" n="a013a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="5">乙一　明世出世業果</cb:mulu><head>乙一　明世出世業果</head>
<lb ed="TX" n="a013a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="6">丙一　就因明果</cb:mulu><head>丙一　就因明果</head>
<lb ed="TX" n="a013a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pTX03pa013a0401">爾時世尊吿龍王言：『一切衆生心想異故，造業亦異，由是故有諸趣輪轉。</p></cb:div>
<lb ed="TX" n="a013a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pTX03pa013a0501">爾時、指說法之時。世尊、指佛，爲世所共尊。龍王是龍宮之主，故佛呼而吿
<lb ed="TX" n="a013a06"/>之。心是心王，想指心所。衆生之心心所，有三界、九地、五趣、四生等不同，故
<lb ed="TX" n="a013a07"/>所起的行業亦各不同；遂使得果亦異。所謂「人心不同，各如其面」。此就心心所
<lb ed="TX" n="a013a08"/>總說爲心，若分別說則爲心及想等。然身語意所發之業，皆由心造，所謂有諸內必
<lb ed="TX" n="a013a09"/>發諸外。若行動沒有心的功用，則不能成善惡之業，今之倫理學家亦論到此。因心
<lb ed="TX" n="a013a10"/>想不同，故行爲造作不同，由此成爲五趣輪轉之果。如人造善業則生天，天造惡業
<lb ed="TX" n="a013a11"/>卽墮畜生，畜生業盡或以善業復爲人，人行惡或又墮地獄等，故名輪轉。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="TX" n="a013a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="6">丙二　卽果明因</cb:mulu><head>丙二　卽果明因</head>
<lb ed="TX" n="a013a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pTX03pa013a1301">『龍王！汝見此會及大海中，形色種類各別不耶？如是一切，靡不由心造善不善
<pb ed="TX" xml:id="TX03.0002.a014a" n="a014a"/>
<lb ed="TX" n="a014a01"/>身業、語業、意業所致。</p></cb:div>
<lb ed="TX" n="a014a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pTX03pa014a0201">先呼龍王，使聽眞切。海中之魚蝦等類，種種形色不同，果報不同，此皆由心
<lb ed="TX" n="a014a03"/>想及行業不同所致。此業之出發處，卽身語意，而各有善不善，故成種種形色，此
<lb ed="TX" n="a014a04"/>是以果明因。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="TX" n="a014a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="6">丙三　擧因相明</cb:mulu><head>丙三　擧因相明</head>
<lb ed="TX" n="a014a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="7">丁一　觀心無主</cb:mulu><head>丁一　觀心無主</head>
<lb ed="TX" n="a014a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pTX03pa014a0701">『而心無色不可見取，但是虛妄諸法集起，畢竟無主無我我所。</p></cb:div>
<lb ed="TX" n="a014a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pTX03pa014a0801">心是沒有形色的，非眼所見，非手能取；但由無始虛妄分別於一切法而集起的
<lb ed="TX" n="a014a09"/>。由種起現，三界皆由此虛妄分別而現起，畢竟沒有主體，不能指孰爲我，孰爲我
<lb ed="TX" n="a014a10"/>所。若執心有主，卽成斷常法。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="TX" n="a014a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="7">丁二　觀法如幻</cb:mulu><head>丁二　觀法如幻</head>
<lb ed="TX" n="a014a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pTX03pa014a1201">『雖各隨業所現不同，而實於中無有作者，故一切法皆不思議，自性如幻。</p></cb:div>
<pb ed="TX" xml:id="TX03.0002.a015a" n="a015a"/>
<lb ed="TX" n="a015a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pTX03pa015a0101">虛妄諸法，卽五蘊四大之身器等法。無一定作者，皆由業現起，業由心起，心
<lb ed="TX" n="a015a02"/>又由諸法起；展轉幻化，不可究詰，故不可以思想議論而取。古時外道，謂有大自
<lb ed="TX" n="a015a03"/>在天造作萬有，今之耶敎謂有上帝能創造及主宰一切。在佛法中皆屬妄執，所有苦
<lb ed="TX" n="a015a04"/>樂之果皆由十業之善不善而異。此中明業果之自性如幻，卽般若眞空、法相唯識之
<lb ed="TX" n="a015a05"/>義，亦已包括無餘矣。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="TX" n="a015a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="7">丁三　勸應修善</cb:mulu><head>丁三　勸應修善</head>
<lb ed="TX" n="a015a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pTX03pa015a0701">『智者知已，應修善業，以是所生蘊處界等皆悉端正，見者無厭。</p></cb:div>
<lb ed="TX" n="a015a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pTX03pa015a0801">業性不是固定的，世界不是死板的，諸法是如幻的無主宰的，故應廣修善行，
<lb ed="TX" n="a015a09"/>止息惡業，集起莊嚴端正的蘊處界，使一切衆生見聞者，歡樂不生厭惡。</p></cb:div></cb:div></cb:div>
<lb ed="TX" n="a015a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="6">丙四　擧果相證</cb:mulu><head>丙四　擧果相證</head>
<lb ed="TX" n="a015a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="7">丁一　以佛果證</cb:mulu><head>丁一　以佛果證</head>
<lb ed="TX" n="a015a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pTX03pa015a1201">『龍王！汝觀佛身，從百千億福德所生，諸相莊嚴，光明顯曜蔽諸大衆；設無量
<pb ed="TX" xml:id="TX03.0002.a016a" n="a016a"/>
<lb ed="TX" n="a016a01"/>億自在梵王，悉不復現。其有瞻仰如來身者，豈不目眩！</p></cb:div>
<lb ed="TX" n="a016a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pTX03pa016a0201">佛身由無量劫修百千萬億福德而生起，故有三十二相，百福莊嚴，光明顯耀。
<lb ed="TX" n="a016a03"/>諸天龍王雖皆有光明，但一見佛其光卽不能顯現。在天中光明最大者，卽大自在天
<lb ed="TX" n="a016a04"/>及梵王，然皆遠不如佛。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="TX" n="a016a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="7">丁二　以菩薩證</cb:mulu><head>丁二　以菩薩證</head>
<lb ed="TX" n="a016a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pTX03pa016a0601">『汝又觀此諸大菩薩，妙色嚴淨，一切皆由修習善業福德而生。</p></cb:div>
<lb ed="TX" n="a016a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pTX03pa016a0701">菩薩的相好光明，淸淨莊嚴，亦皆由修習善業福德而生。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="TX" n="a016a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="7">丁三　以天龍證</cb:mulu><head>丁三　以天龍證</head>
<lb ed="TX" n="a016a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pTX03pa016a0901">『又諸天龍八部衆等，大威勢者，亦因善業福德所生。</p></cb:div>
<lb ed="TX" n="a016a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pTX03pa016a1001">天龍八部、卽是阿修羅健闥婆等，彼之所以有大威勢者，亦由修集福德善業所
<lb ed="TX" n="a016a11"/>生。故栽培福德，最爲重要。以上三段就善的業果說，以下明不善以反證。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="TX" n="a016a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="7">丁四　以海衆證</cb:mulu><head>丁四　以海衆證</head>
<pb ed="TX" xml:id="TX03.0002.a017a" n="a017a"/>
<lb ed="TX" n="a017a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pTX03pa017a0101">『今大海中所有衆生，形色麤鄙，或大或小，皆由自心種種想念，作身語意諸不
<lb ed="TX" n="a017a02"/>善業，是故隨業各自受報。</p></cb:div>
<lb ed="TX" n="a017a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pTX03pa017a0301">海中魚鱉蝦蜆，或大或小之種種形色，皆由自心的想念，作種種身語意的不善
<lb ed="TX" n="a017a04"/>業，故得此麤鄙的報身。</p></cb:div></cb:div></cb:div>
<lb ed="TX" n="a017a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="6">丙五　結勸修學</cb:mulu><head>丙五　結勸修學</head>
<lb ed="TX" n="a017a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pTX03pa017a0601">『汝今常應如是修學，亦令衆生了達因果，修習善業。汝當因此正見不動，勿復
<lb ed="TX" n="a017a07"/>墮在斷常見中！於諸福田歡喜敬養，是故汝等亦得人天尊敬供養。</p></cb:div>
<lb ed="TX" n="a017a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pTX03pa017a0801">要以正見修習善業，了達因果，不爲邪見所傾動。邪見卽斷常二見。斷見者，
<lb ed="TX" n="a017a09"/>不信業果，以爲人一死卽了，故肆意爲惡，不畏後報。常見者，以爲世間的事物皆
<lb ed="TX" n="a017a10"/>是固定的，如人卽世世生生爲人，牛馬卽世世生生爲牛馬，造善惡業無關此身的苦
<lb ed="TX" n="a017a11"/>樂。此由不明正因果義。欲專修善行，不墮邪見，須觀身無常，觀心無主，觀法如
<lb ed="TX" n="a017a12"/>幻，隨心造業，隨業受報，才是了達因果的眞相。福田謂能種植福德之田，此有三
<pb ed="TX" xml:id="TX03.0002.a018a" n="a018a"/>
<lb ed="TX" n="a018a01"/>種：一敬田⸺佛菩薩師長等，應恭敬而得福；二恩田⸺父母及有恩於己者，應
<lb ed="TX" n="a018a02"/>孝順而得福；三悲田⸺對於苦惱衆生，悲愍救濟而得福。於此三福田中，能歡喜
<lb ed="TX" n="a018a03"/>供養，就能得到人天尊敬供養的樂果。</p></cb:div></cb:div></cb:div>
<lb ed="TX" n="a018a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="5">乙二　正明十善業道</cb:mulu><head>乙二　正明十善業道</head>
<lb ed="TX" n="a018a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="6">丙一　顯善法用</cb:mulu><head>丙一　顯善法用</head>
<lb ed="TX" n="a018a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pTX03pa018a0601">『龍王當知！菩薩有一法，能斷一切諸惡道苦。何等爲一？謂於晝夜常念思惟觀
<lb ed="TX" n="a018a07"/>察善法，令諸善法念念增長，不容毫分不善間雜。是卽能令諸惡永斷，善法圓滿，常
<lb ed="TX" n="a018a08"/>得親近諸佛菩薩及餘聖衆。</p></cb:div>
<lb ed="TX" n="a018a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pTX03pa018a0901">常常思惟觀察善法，則心卽善，心善卽無惡業，無惡業則不受苦果。須專心觀
<lb ed="TX" n="a018a10"/>察，不使絲毫惡業參雜其間，使善法圓滿；善法圓滿則能親近諸大菩薩，能與諸大
<lb ed="TX" n="a018a11"/>菩薩同處<name role="" type="person">極樂世界</name>。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="TX" n="a018a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="6">丙二　釋善法名</cb:mulu><head>丙二　釋善法名</head>
<pb ed="TX" xml:id="TX03.0002.a019a" n="a019a"/>
<lb ed="TX" n="a019a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pTX03pa019a0101">『言善法者：謂人天身、聲聞菩提、獨覺菩提、無上菩提，皆依此法以爲根本而
<lb ed="TX" n="a019a02"/>得成就，故名善法。</p></cb:div>
<lb ed="TX" n="a019a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pTX03pa019a0301">何以名爲善法呢？因爲人道的身，天道的身，聲聞（小乘）五分法身⸺戒、
<lb ed="TX" n="a019a04"/>定、慧、解脫、解脫知見⸺，獨覺菩提法身（中乘），無上菩提法身（大乘），
<lb ed="TX" n="a019a05"/>世出世間諸善行果，皆由此十法爲根本，故名善法。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="TX" n="a019a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="6">丙三　出善法相</cb:mulu><head>丙三　出善法相</head>
<lb ed="TX" n="a019a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pTX03pa019a0701">『此法卽是十善業道。何等爲十？謂能永離殺生，偷盜，邪行，妄語，兩舌，惡
<lb ed="TX" n="a019a08"/>口，綺語，貪欲，瞋恚，邪見。</p></cb:div>
<lb ed="TX" n="a019a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pTX03pa019a0901">世出世間的根本善法，卽十善業道，所謂道在邇而不必求之遠。由此十善業的
<lb ed="TX" n="a019a10"/>光明大道，而得到世出世間的樂果。殺生乃至邪見名十惡業。所謂十善者，全在於
<lb ed="TX" n="a019a11"/>永離二字上。此永離二字的工夫，頗不容易。若此一時雖離殺生，將來或仍行殺，
<lb ed="TX" n="a019a12"/>今生縱能不殺，到來生或猶殺，則皆不得謂之永離。必要世世生生盡未來際不殺，
<pb ed="TX" xml:id="TX03.0002.a020a" n="a020a"/>
<lb ed="TX" n="a020a01"/>才是永離，此須到阿羅漢之位方可。殺生、本指斷命根而言；但若殺而命根不斷，
<lb ed="TX" n="a020a02"/>亦有殺業，但非究竟殺耳。戒殺者不但不殺生，還要注意護生，乃能戒除蚊虻等微
<lb ed="TX" n="a020a03"/>細的誤殺。殺等十業，在內心上、外境上、歷時上、各有上中下之區別。今且擧殺
<lb ed="TX" n="a020a04"/>業言，內心動機上分三種：一、有瞋恨心知而故殺者最重；二、若有瞋恨的衝動而
<lb ed="TX" n="a020a05"/>心不明了，或心雖明了而不瞋恨者處中；三、若無知誤殺者輕微。就對境上說亦有
<lb ed="TX" n="a020a06"/>三種輕重不同：若出佛身血，殺阿羅漢，弒害父母及有恩者業重；若殺與己同類均
<lb ed="TX" n="a020a07"/>等者業中；若殺下等衆生業輕。又就起心作業經歷時間上說亦有三種不同：若未殺
<lb ed="TX" n="a020a08"/>時先有殺意樂，正殺及殺已歡喜無悔者業重；若未殺前無殺意，或殺而悔者業中；
<lb ed="TX" n="a020a09"/>若無瞋恨心誤殺，殺而卽悔者最輕。離殺業亦須依此三種而次第修習，先離粗重殺
<lb ed="TX" n="a020a10"/>業，使身不殺；進而更修禪定，使殺心亦深伏；但猶未斷，更修智慧令斷。雖斷殺
<lb ed="TX" n="a020a11"/>心，無始之殺業習氣猶不易盡，要到佛果方能究竟淸淨。昔佛在世時與舍利弗同觀
<lb ed="TX" n="a020a12"/>一鴿，此鴿子見佛不恐怖，見舍利弗猶恐怖，舍利弗問佛何因緣如此？佛說汝阿羅
<pb ed="TX" xml:id="TX03.0002.a021a" n="a021a"/>
<lb ed="TX" n="a021a01"/>漢殺心雖無，而無始習氣猶未斷盡，故彼恐怖。</p>
<lb ed="TX" n="a021a02"/><p xml:id="pTX03pa021a0201">第二偷盜，亦應如上殺業有三種之三重分別。乃至下八種業，皆應如理類推，
<lb ed="TX" n="a021a03"/>分判輕重。在中國古書裏有陰符經，謂人生在世要善爲盜方爲有才能；可見人謀生
<lb ed="TX" n="a021a04"/>活不易離盜，而微細之盜業尤爲難除（偷是以巧法取，盜是以強力取）。</p>
<lb ed="TX" n="a021a05"/><p xml:id="pTX03pa021a0501">第三邪行，卽指淫欲。人間以合理之夫婦配偶爲正，此外名邪。此就粗淺者說
<lb ed="TX" n="a021a06"/>，深則欲界衆生皆以淫欲而正性命。又凡一切五欲境放逸之處，皆屬邪行，要出欲
<lb ed="TX" n="a021a07"/>界方能伏欲，要到三果方能究竟離欲。⸺以上三種屬於身業。</p>
<lb ed="TX" n="a021a08"/><p xml:id="pTX03pa021a0801">第四妄語，卽虛誑語。謂見言不見，不見言見，知言不知，不知言知；善言是
<lb ed="TX" n="a021a09"/>惡，惡言是善，以非言是，以是言非等。在佛法中，最要戒的是大妄語，卽未得謂
<lb ed="TX" n="a021a10"/>得，未證謂證是。若犯此大妄語，決定入魔，由魔卽墮三惡道，最爲危險。若菩薩
<lb ed="TX" n="a021a11"/>爲利他方便而說妄語，則如菩薩戒本所明。離妄語卽眞實語。</p>
<lb ed="TX" n="a021a12"/><p xml:id="pTX03pa021a1201">第五兩舌，卽離間語。在此言彼，在彼言此，使親愛者互相乖角。古之縱橫家
<pb ed="TX" xml:id="TX03.0002.a022a" n="a022a"/>
<lb ed="TX" n="a022a01"/>，今之政客等，多屬此類，其害最大。離離間語，卽得和合語。</p>
<lb ed="TX" n="a022a02"/><p xml:id="pTX03pa022a0201">第六惡口，卽粗惡語。如世間之罵詈人等，由罵而打而殺。小則一人之爭，大
<lb ed="TX" n="a022a03"/>則社會乃至國際之戰，其害亦甚大。離粗惡語，卽得柔和語。</p>
<lb ed="TX" n="a022a04"/><p xml:id="pTX03pa022a0401">第七綺語，卽無義語。謂花言巧語，文過飾非之類。言不眞實，使人心蕩動，
<lb ed="TX" n="a022a05"/>唐喪光陰，且易引人入於邪途。離無義語，卽如義語。⸺以上四種屬於語業，平
<lb ed="TX" n="a022a06"/>常謂之口業。然稱口業義不圓滿，發語須喉舌臍等，口祇是發語工具之一耳，故應
<lb ed="TX" n="a022a07"/>改稱「語業」。</p>
<lb ed="TX" n="a022a08"/><p xml:id="pTX03pa022a0801">第八貪欲，欲卽世間五欲之樂境。對境起貪，故名貪欲。貪欲爲生死的要因，
<lb ed="TX" n="a022a09"/>故應斷除。但此貪欲二字，並非完全屬於不善。欲通三性，而對三界善法起貪，亦
<lb ed="TX" n="a022a10"/>通有覆無記。</p>
<lb ed="TX" n="a022a11"/><p xml:id="pTX03pa022a1101">第九瞋恚，於可欲境起貪，於不可欲境起瞋恚。性雖是惡，唯欲界有，修習禪
<lb ed="TX" n="a022a12"/>定四無量心，乃能伏離。</p>
<pb ed="TX" xml:id="TX03.0002.a023a" n="a023a"/>
<lb ed="TX" n="a023a01"/><p xml:id="pTX03pa023a0101">第十邪見，通常亦謂愚癡。由聰慧者不離愚癡，而愚癡中銳發偏見，隨其一偏
<lb ed="TX" n="a023a02"/>之見執以爲是，如執斷常，乃成顚倒邪見。要離愚癡中之極猛利的邪見，須修禪定
<lb ed="TX" n="a023a03"/>，得般若力方可增長正見，圓滿善法。⸺以上三種屬於意業。</p></cb:div></cb:div></cb:div>
<lb ed="TX" n="a023a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="5">乙三　明十善業功德</cb:mulu><head>乙三　明十善業功德</head>
<lb ed="TX" n="a023a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="6">丙一　明離殺生功德</cb:mulu><head>丙一　明離殺生功德</head>
<lb ed="TX" n="a023a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pTX03pa023a0601">『龍王！若離殺生，卽得成就十離惱法。何等爲十？一、於諸衆生普施無畏；二
<lb ed="TX" n="a023a07"/>、常於衆生起大慈心；三、永斷一切瞋恚習氣；四、身常無病；五、壽命長遠；六、
<lb ed="TX" n="a023a08"/>恒爲非人之所守護；七、常無惡夢寢覺快樂；八、滅除怨結，衆怨自解；九無惡道
<lb ed="TX" n="a023a09"/>怖；十、命終生天：是爲十。若能迴向阿耨多羅三藐三菩提者，後成佛時，得佛隨心
<lb ed="TX" n="a023a10"/>自在壽命。</p></cb:div>
<lb ed="TX" n="a023a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pTX03pa023a1101">要究竟十善業，須永離十惡業。每離一惡業，卽除去種種煩惱，又得成就種種
<lb ed="TX" n="a023a12"/>功德。若離殺生業，卽是除一切凶惡之法，得到人天安樂之法。能常常生起大慈心
<pb ed="TX" xml:id="TX03.0002.a024a" n="a024a"/>
<lb ed="TX" n="a024a01"/>，永斷除瞋恨心，使一切衆生見之不生怖畏心，就是成就大無畏施。如此則生前獲
<lb ed="TX" n="a024a02"/>得無病長壽晝夜安樂；且爲天龍八部等非人之所守護。死時又無地獄餓鬼等惡道的
<lb ed="TX" n="a024a03"/>怖畏，得生天國。此離殺業卽菩薩行，若能以此功德迴向無上正等正覺（阿、無也
<lb ed="TX" n="a024a04"/>，耨多羅、上也，三、正也，藐、等也，三、正也，菩提、覺也），將來成佛時，
<lb ed="TX" n="a024a05"/>便能得佛隨心自在的壽命。佛的眞身等虛空遍法界，壽命是無量無盡的。應身住世
<lb ed="TX" n="a024a06"/>的壽命或長或短，視衆生的機緣，滅住皆可隨心自在。如阿彌陀佛，此云「無量壽
<lb ed="TX" n="a024a07"/>」。皆由永離殺生而得的。⸺以下文義易曉，解釋從略。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="TX" n="a024a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="6">丙二　明離偷盜功德</cb:mulu><head>丙二　明離偷盜功德</head>
<lb ed="TX" n="a024a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pTX03pa024a0901">『復次、龍王！若離偷盜，卽得十種可保信法。何等爲十？一、資財盈積，王賊
<lb ed="TX" n="a024a10"/>水火及非愛子不能散滅；二、多人愛念；三、人不欺負；四、十方讚美；五、不憂損
<lb ed="TX" n="a024a11"/>害；六、善名流布；七、處衆無畏；八、財命色力安樂辯才具足無缺；九、常懷施意
<lb ed="TX" n="a024a12"/>；十、命終生天：是爲十。若能迴向阿耨多羅三藐三菩提者，後成佛時，得證淸淨大
<pb ed="TX" xml:id="TX03.0002.a025a" n="a025a"/>
<lb ed="TX" n="a025a01"/>菩提智。</p></cb:div>
<lb ed="TX" n="a025a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pTX03pa025a0201">世間資財，有五種事可使消滅貧乏：一、國王，二、盜賊，三、水災，四、火
<lb ed="TX" n="a025a03"/>災，五、非愛子⸺俗稱敗家子。若能永離偷盜業，卽常得資財豐滿，不爲此五事
<lb ed="TX" n="a025a04"/>所散滅。且有善名流布，辯才無礙，爲一切人所愛敬讚美。不爲人欺，命終亦得生
<lb ed="TX" n="a025a05"/>天。若能迴向無上菩提，將來成佛時，得證淸淨大菩提智。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="TX" n="a025a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="6">丙三　明離邪行功德</cb:mulu><head>丙三　明離邪行功德</head>
<lb ed="TX" n="a025a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pTX03pa025a0701">『復次、龍王！若離邪行，卽得四種智所讚法。何等爲四？一、諸根調順；二、
<lb ed="TX" n="a025a08"/>永離諠掉；三、世所稱歎；四、妻莫能侵：是爲四。若能迴向阿耨多羅三藐三菩提者
<lb ed="TX" n="a025a09"/>，後成佛時，得佛丈夫隱密藏相。</p></cb:div>
<lb ed="TX" n="a025a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pTX03pa025a1001">諸根、眼耳鼻舌身意的六根。調順者，調善和順也。諠掉、煩擾不安靜也。若
<lb ed="TX" n="a025a11"/>能永離邪行，卽得身心淸淨，夫妻貞良，不爲外人侵犯。若更能迴向無上菩提者，
<lb ed="TX" n="a025a12"/>將來成佛時，卽得佛大丈夫隱密藏相。⸺三十二相之一，卽馬陰藏相。</p></cb:div></cb:div>
<pb ed="TX" xml:id="TX03.0002.a026a" n="a026a"/>
<lb ed="TX" n="a026a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="6">丙四　明離妄語功德</cb:mulu><head>丙四　明離妄語功德</head>
<lb ed="TX" n="a026a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pTX03pa026a0201">『復次、龍王！若離妄語，卽得八種天所讚法。何等爲八？一、口常淸淨優缽花
<lb ed="TX" n="a026a03"/>香；二、爲諸世間之所信伏；三、發言成證，人天敬愛；四、常以愛語安慰衆生；五
<lb ed="TX" n="a026a04"/>、得勝意樂，三業淸淨；六、言無誤失，心常歡喜；七、發言尊重人天奉行；八、智
<lb ed="TX" n="a026a05"/>慧殊勝無能制伏：是爲八。若能迴向阿耨多羅三藐三菩提者，後成佛時，卽得如來眞
<lb ed="TX" n="a026a06"/>實語。</p></cb:div>
<lb ed="TX" n="a026a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pTX03pa026a0701">優缽華是梵語，此云靑蓮花，氣味淸香。若能永離虛妄不實之語，則口常淸香
<lb ed="TX" n="a026a08"/>；發言成證，無有錯失；善能安慰一切衆生，令尊重奉行；爲人天之所敬愛，若更
<lb ed="TX" n="a026a09"/>能以此功德迴向無上菩提，將來成佛時，卽得如來眞實語。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="TX" n="a026a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="6">丙五　明離兩舌功德</cb:mulu><head>丙五　明離兩舌功德</head>
<lb ed="TX" n="a026a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pTX03pa026a1101">『復次、龍王！若離兩舌，卽得五種不可壞法。何等爲五？一、得不壞身，無能
<lb ed="TX" n="a026a12"/>害故；二、得不壞眷屬，無能破故；三、得不壞信，順本業故；四、得不壞法行，所
<pb ed="TX" xml:id="TX03.0002.a027a" n="a027a"/>
<lb ed="TX" n="a027a01"/>修堅固故；五、得不壞善知識，不誑惑故：是爲五。若能迴向阿耨多羅三藐三菩提者
<lb ed="TX" n="a027a02"/>，後成佛時，得正眷屬，諸魔外道不能沮壞。</p></cb:div>
<lb ed="TX" n="a027a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pTX03pa027a0301">兩舌最易破壞他人之事。若能永離兩舌間之語，則能獲得己身、眷屬、信心、
<lb ed="TX" n="a027a04"/>法行、善知識的五種不壞功德。若更能以此功德迴向無上菩提，將來成佛時，卽得
<lb ed="TX" n="a027a05"/>菩薩眷屬，不爲魔外之所敗壞。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="TX" n="a027a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="6">丙六　明離惡口功德</cb:mulu><head>丙六　明離惡口功德</head>
<lb ed="TX" n="a027a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pTX03pa027a0701">『復次、龍王！若離惡口，卽得成就八種淨業。何等爲八？一、言不乖度；二、
<lb ed="TX" n="a027a08"/>言皆利益；三、言必契理；四、言詞美妙；五、言可承領；六、言則信用；七、言無
<lb ed="TX" n="a027a09"/>可譏；八、言盡愛樂：是爲八。若能迴向阿耨多羅三藐三菩提者，後成佛時，具足如
<lb ed="TX" n="a027a10"/>來梵音聲相。</p></cb:div>
<lb ed="TX" n="a027a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pTX03pa027a1101">若能永離粗惡之語，卽能成就八種淨業。發言必合眞理，美妙順利，不乖法度
<lb ed="TX" n="a027a12"/>，使一切人信用領受，無有譏謗。若能以此功德迴向無上菩提，將來成佛時，卽得
<pb ed="TX" xml:id="TX03.0002.a028a" n="a028a"/>
<lb ed="TX" n="a028a01"/>具足如來梵音聲相⸺三十二相之一，卽梵音深遠相。梵音者，淸淨嘹喨之音也。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="TX" n="a028a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="6">丙七　明離綺語功德</cb:mulu><head>丙七　明離綺語功德</head>
<lb ed="TX" n="a028a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pTX03pa028a0301">『復次、龍王！若離綺語，卽得成就三種決定。何等爲三？一、定爲智人所愛；
<lb ed="TX" n="a028a04"/>二、定能以智如實答問；三、定於人天威德最勝，無有虛妄：是爲三。若能迴向阿耨
<lb ed="TX" n="a028a05"/>多羅三藐三菩提者，後成佛時，得如來所授記皆不唐捐。</p></cb:div>
<lb ed="TX" n="a028a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pTX03pa028a0601">若能永離花言巧語文飾之言，卽能獲得三種決定功德。一、定爲智者所愛，因
<lb ed="TX" n="a028a07"/>綺語是無義之語，只能誑惑愚人，智者所厭聞，能離綺語，故爲智者所愛。二、定
<lb ed="TX" n="a028a08"/>能以智如實答問，答人之問，要如實才能解疑。三、定於人天威德最勝，無有虛妄
<lb ed="TX" n="a028a09"/>，所謂事實爲最大之雄辯。離開綺語所發之言，卽是就事實和眞理而言，故人天皆
<lb ed="TX" n="a028a10"/>佩其威德。若能以此功德迴向無上菩提，將來成佛時，卽得如來授記功德，皆不唐
<lb ed="TX" n="a028a11"/>捐⸺授記者，佛功德之一。如佛謂衆生何時成佛，何時墮地獄，吉凶禍福言必有
<lb ed="TX" n="a028a12"/>準；然係如實知如實說，非如上帝之主宰而與之禍福也。不唐捐者，不空棄也。</p></cb:div></cb:div>
<pb ed="TX" xml:id="TX03.0002.a029a" n="a029a"/>
<lb ed="TX" n="a029a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="6">丙八　明離貪欲功德</cb:mulu><head>丙八　明離貪欲功德</head>
<lb ed="TX" n="a029a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pTX03pa029a0201">『復次、龍王！若離貪欲，卽得成就五種自在。何等爲五？一、三業自在，諸根
<lb ed="TX" n="a029a03"/>具足故；二、財物自在，一切怨賊不奪故；三、福德自在，隨心所欲，物皆備故；四
<lb ed="TX" n="a029a04"/>、王位自在，珍奇妙物皆奉獻故；五、所獲之物，過本所求百倍殊勝，由於昔時不慳
<lb ed="TX" n="a029a05"/>嫉故：是爲五。若能迴向阿耨多羅三藐三菩提者，後成佛時，三界特尊，皆共敬養。</p></cb:div>
<lb ed="TX" n="a029a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pTX03pa029a0601">若能永離貪欲，卽能獲得種種自在。自在、卽隨心自由。三業、指身、語、意
<lb ed="TX" n="a029a07"/>。諸根、卽眼等六根，此爲身內之財。珍奇妙物爲身外之物。內財外財無不具足，
<lb ed="TX" n="a029a08"/>且能所獲過於所求數十百倍。若能以此功德迴向無上菩提，將來成佛之時，卽得三
<lb ed="TX" n="a029a09"/>界特尊，皆共敬養。⸺三界，欲界、色界、無色界也。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="TX" n="a029a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="6">丙九　明離瞋恚功德</cb:mulu><head>丙九　明離瞋恚功德</head>
<lb ed="TX" n="a029a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pTX03pa029a1101">『復次、龍王！若離瞋恚，卽得八種喜悅心法。何等爲八？一、無損惱心；二、
<lb ed="TX" n="a029a12"/>無瞋恚；三、無諍訟心；四、柔和質直心；五、得聖者慈心；六、常作利益安衆生心
<pb ed="TX" xml:id="TX03.0002.a030a" n="a030a"/>
<lb ed="TX" n="a030a01"/>；七、身相端嚴，衆共尊敬；八、以和忍故，速生梵世：是爲八。若能迴向阿耨多羅
<lb ed="TX" n="a030a02"/>三藐三菩提者，後成佛時，得佛無礙心，觀者無厭。</p></cb:div>
<lb ed="TX" n="a030a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pTX03pa030a0301">若能永離瞋恚，卽能獲得種種喜悅功德。常得柔和慈祥之心，無瞋訟損惱之心
<lb ed="TX" n="a030a04"/>，善能利益安樂一切衆生，生前身相端嚴，爲人恭敬⸺瞋心發時，臉赤心悸，卽
<lb ed="TX" n="a030a05"/>身相不端嚴。死後得生梵世⸺梵世爲得禪定者，及三果以上之聖人所生處。若能
<lb ed="TX" n="a030a06"/>以此功德迴向無上菩提，將來成佛之時，卽能得佛無礙心，使觀者無厭。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="TX" n="a030a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="6">丙十　明離邪見功德</cb:mulu><head>丙十　明離邪見功德</head>
<lb ed="TX" n="a030a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pTX03pa030a0801">『復次、龍王！若離邪見，卽得成就十功德法。何等爲十？一、得眞善意樂，眞
<lb ed="TX" n="a030a09"/>善等侶；二、深信因果，寧殞身命終不作惡；三、惟歸依佛，非餘天等；四、直心正
<lb ed="TX" n="a030a10"/>見，永離一切吉凶疑網；五、常生人天不更惡道；六、無量福慧轉轉增勝；七、永離
<lb ed="TX" n="a030a11"/>邪道行於聖道；八、不起身見，捨諸惡業；九、住無礙見；十、不墮諸難：是爲十。
<lb ed="TX" n="a030a12"/>若能迴向阿耨多羅三藐三菩提者，後成佛時，速證一切佛法，成就自在神通』。</p></cb:div>
<pb ed="TX" xml:id="TX03.0002.a031a" n="a031a"/>
<lb ed="TX" n="a031a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pTX03pa031a0101">若能永離愚癡邪見，卽能獲得種種眞善功德。直心正見，明因知果，無諸疑惑
<lb ed="TX" n="a031a02"/>，常得眞善伴侶，歸佛法僧，世世生生生人天道，不起邪見，不墮諸難，福慧轉增
<lb ed="TX" n="a031a03"/>，邪道永離，不起身見⸺身見、梵名薩迦耶見，卽我我所見，如執受想行等爲我
<lb ed="TX" n="a031a04"/>我所，此身見爲一切煩惱之根本。若能更發深遠廣大之心，以此功德迴向無上菩提
<lb ed="TX" n="a031a05"/>，將來成佛之時，卽證得一切佛法，成就自在神通。</p></cb:div></cb:div></cb:div>
<lb ed="TX" n="a031a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="5">乙四　明十善業勝行</cb:mulu><head>乙四　明十善業勝行</head>
<lb ed="TX" n="a031a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="6">丙一　明六度</cb:mulu><head>丙一　明六度</head>
<lb ed="TX" n="a031a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="7">丁一　廣明布施度</cb:mulu><head>丁一　廣明布施度</head>
<lb ed="TX" n="a031a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pTX03pa031a0901">爾時、世尊復吿龍王言：『若有菩薩依此善業，於修道時，能離殺害而行施故，
<lb ed="TX" n="a031a10"/>常富財寶無能侵奪，長壽無夭，不爲一切怨賊損害。離不與取而行施故，常富財寶無
<lb ed="TX" n="a031a11"/>能侵奪，最勝無比，悉能備集諸佛法藏。離非梵行而行施故，常富財寶無能侵奪，其
<lb ed="TX" n="a031a12"/>家貞順，母及妻子無有能以欲心視者。離虛誑語而行施故，常富財寶無能侵奪，離衆
<pb ed="TX" xml:id="TX03.0002.a032a" n="a032a"/>
<lb ed="TX" n="a032a01"/>毀謗，攝持正法，如其誓願所作必果。離離間語而行施故，常富財寶無能侵奪，眷屬
<lb ed="TX" n="a032a02"/>和睦，同一志樂恒無乖爭。離麤惡語而行施故，常富財寶無能侵奪，一切衆會歡喜歸
<lb ed="TX" n="a032a03"/>依，言皆信受無違拒者。離無義語而行施故，常富財寶無能侵奪。言不虛設，人皆敬
<lb ed="TX" n="a032a04"/>受，能善方便斷諸疑惑。離貪求心而行施故，常富財寶無能侵奪，一切所有悉以惠捨
<lb ed="TX" n="a032a05"/>，信解堅固，具大威力。離忿怒心而行施故，常富財寶無能侵奪，速自成就無礙心智
<lb ed="TX" n="a032a06"/>，諸根嚴好見皆敬愛。離邪倒心而行施故，常富財寶，無能侵奪，恆生正見敬信之家
<lb ed="TX" n="a032a07"/>，見佛聞法供養衆僧，常不忘失大菩提心。是爲大士修菩薩道時，行十善業，以施莊
<lb ed="TX" n="a032a08"/>嚴所獲大利。</p></cb:div>
<lb ed="TX" n="a032a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pTX03pa032a0901">布施以度慳貪，所得的果報卽財寶豐滿，無有貧乏；但施心若不淸淨，或惡行
<lb ed="TX" n="a032a10"/>未能斷除，雖有財寶，不能長久享受。若菩薩依十善行而行施，則壽命無夭，眷屬
<lb ed="TX" n="a032a11"/>和睦，所獲財寶最勝無比，無人敢侵奪損害；且爲人所愛敬，天龍所護持，以十善
<lb ed="TX" n="a032a12"/>施能圓滿莊嚴故，獲此大利。如瞋恨心，與人賭氣，或爲沽名而行布施，或愚癡邪
<pb ed="TX" xml:id="TX03.0002.a033a" n="a033a"/>
<lb ed="TX" n="a033a01"/>見應施者不施，不應施者妄施，則倒行逆施，施非圓滿。所得的果報亦不究竟。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="TX" n="a033a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="7">丁二　略明餘五度</cb:mulu><head>丁二　略明餘五度</head>
<lb ed="TX" n="a033a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pTX03pa033a0301">『如是龍王！擧要言之，行十善道，以戒莊嚴故，能生一切佛法義利，滿足大願
<lb ed="TX" n="a033a04"/>；忍辱莊嚴故，得佛圓音具衆相好；精進莊嚴故，能破魔怨，入佛法藏；定莊嚴故，
<lb ed="TX" n="a033a05"/>能生念慧慚愧輕安；慧莊嚴故，能斷一切分別妄見。</p></cb:div>
<lb ed="TX" n="a033a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pTX03pa033a0601">義利謂實義的利益，有現在義利，未來義利，及究竟義利之分。修六度行，卽
<lb ed="TX" n="a033a07"/>得一切義利。然皆須以十善行爲根本，所得義利才能圓滿。</p></cb:div></cb:div></cb:div>
<lb ed="TX" n="a033a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="6">丙二　明衆行</cb:mulu><head>丙二　明衆行</head>
<lb ed="TX" n="a033a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="7">丁一　四無量心</cb:mulu><head>丁一　四無量心</head>
<lb ed="TX" n="a033a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pTX03pa033a1001">『慈莊嚴故，於諸衆生不起惱害。悲莊嚴故，愍諸衆生常不厭捨。喜莊嚴故，見
<lb ed="TX" n="a033a11"/>修善者心無嫌嫉。捨莊嚴故，於順違境無愛恚心。</p></cb:div>
<lb ed="TX" n="a033a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pTX03pa033a1201">慈悲喜捨，爲佛菩薩之四種無量心。與樂曰慈；拔苦名悲；於他一切利樂功德
<pb ed="TX" xml:id="TX03.0002.a034a" n="a034a"/>
<lb ed="TX" n="a034a01"/>之事隨喜讚助曰喜；冤親平等不起分別，所謂「應無所住而生其心」名捨。推此四
<lb ed="TX" n="a034a02"/>心遍及無量衆生，故名無量。行十善道使此四心圓滿莊嚴，所獲功德無量。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="TX" n="a034a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="7">丁二　四攝</cb:mulu><head>丁二　四攝</head>
<lb ed="TX" n="a034a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pTX03pa034a0401">『四攝莊嚴故，常勤攝化一切衆生。</p></cb:div>
<lb ed="TX" n="a034a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pTX03pa034a0501">四攝卽布施、愛語、利行、同事。菩薩隨類現身，以此四法攝受一切衆生，使
<lb ed="TX" n="a034a06"/>之受道，獲大利益。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="TX" n="a034a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="7">丁三　三十七菩提分等</cb:mulu><head>丁三　三十七菩提分等</head>
<lb ed="TX" n="a034a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pTX03pa034a0801">『念處莊嚴故，善能修習四念處觀。正勤莊嚴故，悉能斷除一切不善法，成一切
<lb ed="TX" n="a034a09"/>善法，神足莊嚴故，恒令身心輕安快樂。五根莊嚴故，深信堅固，精勤匪懈，常無迷
<lb ed="TX" n="a034a10"/>妄，寂然調順斷諸煩惱。力莊嚴故，衆怨盡滅，無能壞者。覺支莊嚴故，常善覺悟一
<lb ed="TX" n="a034a11"/>切諸法。正道莊嚴故，得正智慧常現在前。止莊嚴故，悉能滌除一切結使。觀莊嚴故
<lb ed="TX" n="a034a12"/>，能如實知諸法自性。方便莊嚴故，速得成滿爲無爲樂。</p></cb:div>
<pb ed="TX" xml:id="TX03.0002.a035a" n="a035a"/>
<lb ed="TX" n="a035a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pTX03pa035a0101">此三十七菩提分法，亦名三十七道品。甲、四念處亦名四念住⸺一、觀身不
<lb ed="TX" n="a035a02"/>淨，二、觀受是苦，三、觀心無常，四、觀法無我。乙、四正勤又名四正斷⸺一
<lb ed="TX" n="a035a03"/>、已生之惡令速斷，二、未生之惡令不生，三、未生之善令速生，四、已生之善令
<lb ed="TX" n="a035a04"/>增長。能斷懈怠，故名正斷。丙、四神足亦名四如意足⸺欲、念、進、慧。得此
<lb ed="TX" n="a035a05"/>神足，卽能所願如意，就能發神通言故名神足。丁、五根⸺信、進、念、定、慧
<lb ed="TX" n="a035a06"/>。戊、五力⸺同上。五根就進修說，五力就能對治說。庚、七覺支⸺一擇法，
<lb ed="TX" n="a035a07"/>二精進，三喜，四輕安，五念，六定，七行捨。辛、八正道⸺一正見，二正思惟
<lb ed="TX" n="a035a08"/>，三正語，四正業，五正命，六正精進，七正念，八正定。修此八法，可盡離非邪
<lb ed="TX" n="a035a09"/>故名正；能通涅槃故名道。以上總爲三十七品。若菩薩以十善業爲根本修此諸法，
<lb ed="TX" n="a035a10"/>則能獲得一切功德圓滿，輕安快樂。</p></cb:div></cb:div></cb:div>
<lb ed="TX" n="a035a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="6">丙三　結廣</cb:mulu><head>丙三　結廣</head>
<lb ed="TX" n="a035a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pTX03pa035a1201">『龍王當知！此十善業，乃至能令十力、無畏、十八不共一切佛法，皆得圓滿。
<pb ed="TX" xml:id="TX03.0002.a036a" n="a036a"/>
<lb ed="TX" n="a036a01"/>是故汝等應勤修學。</p></cb:div>
<lb ed="TX" n="a036a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pTX03pa036a0201">此段廣結十善業的勝行，並勸修學，文義可知。</p></cb:div></cb:div></cb:div>
<lb ed="TX" n="a036a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="5">乙五　明十善業殊勝</cb:mulu><head>乙五　明十善業殊勝</head>
<lb ed="TX" n="a036a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pTX03pa036a0401">『龍王！譬如一切城邑聚落皆依大地而得安住，一切藥草卉木叢林亦依地而得生
<lb ed="TX" n="a036a05"/>長。此十善道，亦復如是：一切人天依之而立，一切聲聞、獨覺菩提，諸菩薩行，一
<lb ed="TX" n="a036a06"/>切佛法，咸共依此十善大地而得成就』。</p></cb:div>
<lb ed="TX" n="a036a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pTX03pa036a0701">此明十善業之功能殊勝，爲一切善法之根本。不可須臾離此，故以大地爲喩。
<lb ed="TX" n="a036a08"/>若離十善業欲修行證果，譬如空中建樓閣或種稻子，欲成就生長，無有是處。</p></cb:div></cb:div></cb:div>
<lb ed="TX" n="a036a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">甲三　流通</cb:mulu><head>甲三　流通</head>
<lb ed="TX" n="a036a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pTX03pa036a1001">佛說此經已，<name role="" type="person">娑竭羅龍</name>王及諸大衆，一切世間天人阿修羅等，皆大歡喜，信受奉
<lb ed="TX" n="a036a11"/>行。</p></cb:div>
<lb ed="TX" n="a036a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pTX03pa036a1201">此文爲結集經人所記。<name role="" type="person">娑竭羅龍</name>王爲此會受法之主。阿修羅、此云非天，卽八
<pb ed="TX" xml:id="TX03.0002.a037a" n="a037a"/>
<lb ed="TX" n="a037a01"/>部之一。等者，等及八部也。皆大歡喜信受奉行，佛令一切經皆如此結成。表佛說
<lb ed="TX" n="a037a02"/>法不同凡夫戲論，說經旣已，是須要依敎奉行的。但聽法者必須發歡喜心才能生信
<lb ed="TX" n="a037a03"/>，有了信心才能領受，領受以後才能去奉之以實行！這歡喜信受奉行，是要大家注
<lb ed="TX" n="a037a04"/>意的</p></cb:div><byline cb:type="other">（葦舫、塵空合記）<note place="inline">見海刊十三卷九期</note></byline></cb:div></cb:div></cb:div>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="taixu-notes">
<head>太虛大師全書 校注</head>
<p>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>